Tasavvufun bir gayesi de ilâhî azamet, saltanat ve tanzim karşısında kulun kendi cücelik ve hiçliğini ve Rabb’in yüce kudretini müşâhede etmesidir. Nitekim Allah Teâlâ, bu hakikati zaman zaman kullarına çeşitli imtihanlarla hatırlatmaktadır.

Tasavvuf, fıtratta mevcut olan ulvî temâyülleri, sohbet, zikir, riyâzat ve ihlâs ile geliştirerek «ham insan»dan «kâmil insan» hüviyetine ulaşabilmektir.

Tasavvufun temel gayesi; irfan zemzemi, takvâ kevseri ve aşk u muhabbet âb-ı hayâtı ile gönül goncalarını yeşertebilmek ve bir gaflet çölü olan şu dünyada hüsrâna düşmeden kulları Allâh’a vâsıl eylemektir.

Bilmek sadece zâhiri seyretmek değil; sırrı çözmektir. Bilmek, hakikatte büyük nizâmın muammâsını çözmek ve ilâhî sırlara âgâh olabilmektir.

Tasavvuf, hikmet ve sırlar istikametinde mesafe katetme yoludur. Yoksa sadece dünyadan el-etek çekmek, sarık ve cübbeye bürünüp muayyen bir evrâd ü ezkârla iktifâ etmek değildir. İdrakte yol katetmedir. İz’anda yol katetmedir. Nefsânî tefekkürü bertarâf ederek rûhânî tefekkürde mesafe almaktır.
Cenâb-ı Hak buyurur: “…Tefekkür etmez misiniz?” (el-En’âm, 50)

Tasavvuf, Âdem -aleyhisselâm-’a «rûh üfürülmesi»yle başlayan yüce bir nasîbin, Âhirzaman Nebîsi’ndeki kemal tezâhüründen, muhabbet dolu kalplere akseden feyiz şebnemleridir.

Tasavvuf, mukaddes bir eğitimdir. Şikâyeti unutma sanatıdır. Rûhen kendini ikmâl eden mü’minin mahlukāta yönelmesi ve onun eksikliğini merhamet ve şefkatle telâfi etmesidir.

Tasavvuf, değişen şartlar altında da Allah’tan râzı olarak hayatın med-cezirlerine takılmama ve güzel ahlâka kavuşma sanatıdır.

Tasavvuf, bazı gafillerin iddia ettikleri gibi toplumdan tecrit değil, zâhirî ve bâtınî cihâdı müştereken yürüten ulvî bir dinamizmdir.

Gerçek tasavvuf, Kitap ve Sünnet’i duygu derinliği içinde, sır ve hikmetlerden nasîb alarak yaşamaktır.
Kitap ve Sünnet’in dışına taşan her kāl, hâl ve davranış bâtıldır. Bu hakikati ifade etmek için de; “Pergelin sabit ayağı şerîattır.” denilmiştir.