Tasavvufta tezkiye, nefsin isteklerini azaltarak onun beden üzerindeki hâkimiyetini kırmak ve bu sûretle rûhun hükümranlığına imkân sağlamaktır. Bu da ancak nefse karşı iradeyi güçlendirecek olan riyâzat yoluyla, yani yiyip içme, uyuma ve konuşmada îtidâle riâyet gibi usûllerle sağlanabilir.